Η «νόσος ποπκόρν» - bronchiolitis obliterans - είναι μια σπάνια, σοβαρή και μη αναστρέψιμη πνευμονική ασθένεια που κατέστρεψε τους αεραγωγούς εργατών εργοστασίων ποπκόρν. Από εκεί πήρε το όνομά της η νόσος, κι όχι επειδή στην ακτινογραφία οι πνεύμονες μοιάζουν με ποπκόρν (όπως έχει ακουστεί κατά καιρούς). Η νόσος αποδόθηκε σε μια φυσική αρωματική ύλη που χρησιμοποιούνταν τότε στα εργοστάσια, στο διακετύλιο.
Η ιστορία με τη νόσο ποπκόρν έγινε το αγαπημένο παραμύθι τρόμου στα κοινωνικά δίκτυα, και όχι μόνο. Αλλά μεταξύ του παραμυθιού και της πραγματικότητας υπάρχει ένα χάσμα που ελάχιστοι έχουν προσπαθήσει να γεφυρώσουν.
Η Σύγκριση Διακετυλίου που Όλοι Αγνοούν#
Δική μου μελέτη ήταν άλλωστε η πρώτη που ανέδειξε το θέμα και βρήκε διακετύλιο σε υγρά ηλεκτρονικού τσιγάρου. Συγκρίνοντας λοιπόν τότε, το 2014, το άτμισμα με το κάπνισμα, βρήκα ότι ένας καπνιστής εισπνέει κατά μέσο όρο περίπου 100 φορές περισσότερο διακετύλιο ημερησίως από έναν χρήστη ηλεκτρονικού με υγρό που περιέχει διακετύλιο στις ποσότητες που είχα βρει τότε. Ωστόσο, παρά τις δεκαετίες μελετών σε εκατομμύρια καπνιστές, η νόσος ποπκόρν δεν έχει ποτέ ταυτοποιηθεί ως ασθένεια σχετιζόμενη με το κάπνισμα. Αν η καθημερινή εισπνοή πολύ υψηλότερων δόσεων διακετυλίου από δεκάδες εκατομμύρια καπνιστές δεν παρήγαγε ποτέ τη νόσο, ο ισχυρισμός ότι τα πολύ χαμηλότερα επίπεδα που είχα βρει τότε στον ατμό θα το κάνουν, αντιβαίνει στην κοινή λογική.
Η Απάντηση της Αγοράς που η Ρύθμιση Ποτέ Δεν Έδωσε#
Το διακετύλιο δεν απαγορεύτηκε ποτέ μέσω κανονιστικής ρύθμισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άλλωστε μια πλήρης απαγόρευση θα ήταν μάλλον απίθανο να εφαρμοστεί. Καταρχάς, το διακετύλιο είναι μια φυσική ουσία που υπάρχει σε πολλά τρόφιμα (γαλακτοκομικά, αλκοολούχα ποτά, βούτυρο, κακάο, καφέ, κλπ.). Ίχνη του, αμελητέες ποσότητες, μπορεί να υπάρχουν ως κατάλοιπα σε παρασκευές που δεν χρησιμοποιούν διακετύλιο ως συστατικό.
Πάντως, μετά τη μελέτη μας που εντόπισε για πρώτη φορά διακετύλιο στα υγρά ηλεκτρονικών τσιγάρων, οι μεγάλοι κατασκευαστές δήλωσαν ότι το αφαίρεσαν από τα προϊόντα τους με δική τους πρωτοβουλία. Παράλληλα, καμία τέτοια κίνηση δεν εφαρμόστηκε στα τσιγάρα - τα οποία εξακολουθούν να μεταδίδουν πολύ περισσότερο διακετύλιο στους καπνιστές απ’ ό,τι οποιοδήποτε υγρό. Αλλά ούτε αυτό μπορεί να αλλάξει, μιας και το διακετύλιο φαίνεται πως όχι μόνο είναι φυσικό συστατικό του φυτού του καπνού, αλλά παράγεται και από την καύση.
Ανατομία μιας Τρομακτικής Ιστορίας#
Η αφήγηση της νόσου ποπκόρν απεικονίζει ένα μοτίβο που μάλλον παρατηρούμε επανειλημμένα: ένας πραγματικός κίνδυνος που εντοπίστηκε σε ένα ακραίο πλαίσιο (βιομηχανική επαγγελματική έκθεση) μεταφέρεται χωρίς ποσοτικοποιημένη σύγκριση σε άλλο πλαίσιο (άτμισμα), ενισχύεται με τρομακτικά σχόλια, βίντεο και αναρτήσεις, και καταλήγει σε μια ιστορία που στερείται κοινής λογικής. Το αποτέλεσμα είναι ένας μύθος που αρνείται να πεθάνει ακριβώς επειδή ακούγεται τρομακτικός. Κάντε τις απλές ερωτήσεις την επόμενη φορά: πόση ποσότητα; σε σύγκριση με τι; και έχει εμφανιστεί πράγματι η ασθένεια; Και στις τρεις, η ιστορία της νόσου ποπκόρν καταρρέει.
